
Unity Editor Scripting ile Özel Editör Araçları: MenuItem, EditorWindow ve Handles
Oyun geliştirirken zamanımızın büyük kısmı yalnızca mekanik kodlamaya değil; editörde nesneleri hizalamaya, veri girmeye ve tekrar eden angarya işlere gidiyor. Proje büyüdükçe standart Unity arayüzü yetersiz kalmaya başlar ya da seviye tasarımcılarınız için özel araçlara ihtiyaç duyarsınız. İşte bu noktada Unity Editor Scripting devreye giriyor. Kendi editör araçlarınızı yazmak ilk başta ekstra iş gibi görünse de uzun vadede size ve ekibinize yüzlerce saat kazandırır.
Bu rehberde Inspector'ın dışına çıkıp üç güçlü aracı inceleyeceğiz: menüye kısayollu komutlar ekleyen MenuItem, bağımsız araç pencereleri açan EditorWindow ve Scene penceresinde fareyle düzenlenebilen kontroller çizen Handles. Inspector'ı özelleştirme kısmını daha önce Custom Editor ile Inspector Özelleştirme yazısında ayrıntılı anlatmıştım; o konuya yeniyseniz önce oraya göz atmanızı öneririm.
Editör Kodlarının Yeri: Editor Klasörü
Başlamadan önce Unity'nin çok kritik bir kuralını hatırlatayım: Editör kodları oyunun build'ine dahil edilmemelidir. UnityEditor namespace'ini kullanan bir sınıfı normal oyun kodlarınızın arasına koyarsanız, build alırken "The type or namespace name 'UnityEditor' could not be found" hatasıyla karşılaşırsınız.
Bunu önlemek için editör kodlarını Assets altında Editor adlı bir klasöre koyun. Unity, adı "Editor" olan klasörlerdeki kodları yalnızca editörde derler ve build sırasında otomatik olarak dışarıda bırakır. Projenizde Assembly Definition (asmdef) kullanıyorsanız, editör klasörünüze ayrı bir asmdef ekleyip platform olarak yalnızca Editor'ü işaretlemeniz gerekir.
Editör koduna bir runtime script içinden dokunmanız gerekiyorsa (ör. OnValidate içinde), o kısmı derleme yönergesiyle sarmalayın:
#if UNITY_EDITOR
using UnityEditor;
#endif
MenuItem ile Kısayollu Komutlar
En basit editör aracı tek bir menü komutudur. Pencereye bile gerek kalmadan sık yaptığınız bir işi tek tuşa bağlayabilirsiniz. Aşağıdaki örnek, seçili nesnelerin Transform'unu sıfırlıyor ve Ctrl/Cmd + Shift + R kısayoluyla çalışıyor:
// Assets/Editor/QuickTools.cs
using UnityEngine;
using UnityEditor;
public static class QuickTools
{
// %#r = Ctrl/Cmd + Shift + R
[MenuItem("MertTools/Seçili Transformları Sıfırla %#r")]
private static void ResetSelectedTransforms()
{
foreach (Transform t in Selection.transforms)
{
// Ctrl+Z ile geri alınabilsin
Undo.RecordObject(t, "Reset Transform");
t.localPosition = Vector3.zero;
t.localRotation = Quaternion.identity;
t.localScale = Vector3.one;
}
}
// Doğrulama metodu: hiçbir şey seçili değilse menü öğesi gri görünür
[MenuItem("MertTools/Seçili Transformları Sıfırla %#r", true)]
private static bool ValidateResetSelectedTransforms()
{
return Selection.transforms.Length > 0;
}
}
Aynı yol ve true parametresiyle yazılan ikinci metot, Unity'nin menüyü açarken çağırdığı doğrulama fonksiyonudur. Böylece komut, işe yaramayacağı durumlarda tıklanamaz hale gelir.
EditorWindow: Kendi Araç Pencerenizi Oluşturun
Bazen tek bir komut yetmez; ayar alıp toplu işlem yapan bağımsız bir pencereye ihtiyaç duyarız. Örnek olarak sahnedeki nesneleri toplu olarak yeniden adlandıran bir "Batch Renamer" yazalım. Bu tür araçlar EditorWindow sınıfından türetilir:
// Assets/Editor/BatchRenamerWindow.cs
using System.Linq;
using UnityEngine;
using UnityEditor;
public class BatchRenamerWindow : EditorWindow
{
private string baseName = "NewObject";
private int startNumber = 1;
private int padding = 2;
[MenuItem("MertTools/Batch Renamer")]
public static void ShowWindow()
{
// Pencere açıksa odaklanır, değilse yenisini açar
GetWindow<BatchRenamerWindow>("Toplu İsimlendirici");
}
// Seçim değişince pencereyi yeniden çiz, sayaç güncel kalsın
private void OnSelectionChange()
{
Repaint();
}
private void OnGUI()
{
GUILayout.Label("Toplu Nesne İsimlendirme Aracı", EditorStyles.boldLabel);
EditorGUILayout.Space();
baseName = EditorGUILayout.TextField("Taban İsim", baseName);
startNumber = Mathf.Max(0, EditorGUILayout.IntField("Başlangıç Numarası", startNumber));
padding = EditorGUILayout.IntSlider("Basamak Sayısı", padding, 1, 4);
EditorGUILayout.Space();
int selectedCount = Selection.gameObjects.Length;
EditorGUILayout.HelpBox($"{selectedCount} nesne seçili. Örnek: {FormatName(startNumber)}", MessageType.Info);
// Seçim yoksa veya isim boşsa buton pasif olsun
using (new EditorGUI.DisabledScope(selectedCount == 0 || string.IsNullOrWhiteSpace(baseName)))
{
if (GUILayout.Button("Seçili Nesneleri İsimlendir", GUILayout.Height(30)))
{
RenameSelectedObjects();
}
}
}
private string FormatName(int number)
{
return $"{baseName}_{number.ToString().PadLeft(padding, '0')}";
}
private void RenameSelectedObjects()
{
// Selection.gameObjects sırası garanti değildir; hiyerarşi sırasına göre diziyoruz
GameObject[] selectedObjects = Selection.gameObjects
.OrderBy(go => GetHierarchyKey(go.transform))
.ToArray();
Undo.RecordObjects(selectedObjects, "Batch Rename");
int currentNumber = startNumber;
foreach (GameObject obj in selectedObjects)
{
obj.name = FormatName(currentNumber);
currentNumber++;
}
Debug.Log($"{selectedObjects.Length} nesne yeniden isimlendirildi.");
}
// Her seviyedeki sibling index'i birleştirip sıralanabilir bir anahtar üretir
private static string GetHierarchyKey(Transform t)
{
string key = t.GetSiblingIndex().ToString("D5");
while (t.parent != null)
{
t = t.parent;
key = t.GetSiblingIndex().ToString("D5") + "/" + key;
}
return key;
}
}
Script'i kaydettiğinizde üst menüde MertTools > Batch Renamer yolunu göreceksiniz. Açılan pencere, Hierarchy veya Project pencereleri gibi sürüklenebilir ve sabitlenebilir. Bu araçta üç ayrıntıya dikkat edin: seçim değiştiğinde sayaç OnSelectionChange ile güncelleniyor, isimler hiyerarşideki sıraya göre veriliyor ve geçersiz durumda buton DisabledScope ile pasifleşiyor.
Scene View Etkileşimi: Handles ve OnSceneGUI
Araçlarınızı bir adım öteye taşımak isterseniz, Scene penceresinde doğrudan çizim yapabilir ve fareyle sürüklenebilen kontrol noktaları oluşturabilirsiniz. Örneğin bir düşmanın algılama alanını hem görselleştirip hem de sahnede fareyle boyutlandıralım. Önce runtime bileşenimiz:
// Assets/Scripts/AreaZone.cs
using UnityEngine;
public class AreaZone : MonoBehaviour
{
public float radius = 5f;
public Color zoneColor = new Color(1f, 0.3f, 0.3f, 1f);
}
Şimdi bu bileşenin editör sınıfında OnSceneGUI metodunu yazalım:
// Assets/Editor/AreaZoneEditor.cs
using UnityEngine;
using UnityEditor;
[CustomEditor(typeof(AreaZone))]
public class AreaZoneEditor : Editor
{
private void OnSceneGUI()
{
AreaZone zone = (AreaZone)target;
Vector3 center = zone.transform.position;
// Zemine düz bir daire çiz
Handles.color = zone.zoneColor;
Handles.DrawWireDisc(center, Vector3.up, zone.radius);
// Fareyle sürüklenebilen yarıçap kontrolü
EditorGUI.BeginChangeCheck();
float newRadius = Handles.RadiusHandle(Quaternion.identity, center, zone.radius);
if (EditorGUI.EndChangeCheck())
{
Undo.RecordObject(zone, "Change Zone Radius");
zone.radius = Mathf.Max(0.1f, newRadius);
}
Handles.Label(center + Vector3.up * 2f, $"Etki Alanı: {zone.radius:F1} m");
}
}
BeginChangeCheck / EndChangeCheck çifti, değeri yalnızca kullanıcı gerçekten sürüklediğinde yazmamızı sağlar; böylece her karede gereksiz Undo kaydı oluşmaz. Handles sınıfıyla pozisyon değiştiriciler (PositionHandle), rotasyon halkaları veya tıklanabilir butonlar da çizebilirsiniz. Nesneleri grid'e oturtan ya da yol (path) noktalarını düzenleyen araçlar için OnSceneGUI biçilmiş kaftandır.
Yalnızca görselleştirme istiyorsanız ve etkileşime ihtiyacınız yoksa, editör sınıfı yazmadan runtime script içinde OnDrawGizmosSelected kullanmak daha pratiktir.
Sık Yapılan Hatalar
• Yanlış metot adı: Daire çizen metot Handles.DrawWireDisc'tir; DrawWireDisk diye bir metot yoktur ve derleme hatası verir.
• Undo'yu unutmak: Değişiklikten önce Undo.RecordObject çağrılmazsa Ctrl+Z çalışmaz ve Unity sahnenin kaydedilmesi gerektiğini anlamayabilir. ScriptableObject gibi asset'lerde ayrıca EditorUtility.SetDirty çağırıp AssetDatabase.SaveAssets ile kaydedin.
• Seçim sırasına güvenmek: Selection.gameObjects dizisinin sırası garanti değildir; sıra önemliyse yukarıdaki gibi kendiniz sıralayın.
• OnGUI içinde ağır iş yapmak: OnGUI bir karede birden fazla kez (Layout ve Repaint olayları için) çağrılır. FindObjectsOfType veya AssetDatabase.FindAssets gibi pahalı aramaları burada değil, OnEnable, OnHierarchyChange ya da bir butona basıldığında yapıp sonucu önbelleğe alın.
Profesyonel Editör Kodlamasında Altın Kurallar
1. Undo desteği verin: Editörde yapılan bir işlemin geri alınamaması geliştiriciler için kabustur. Her veri değişikliğinden önce Undo.RecordObject çağırmayı alışkanlık haline getirin.
2. Değişiklikleri kaydettirin: Unity bir asset'in değiştiğini her zaman fark etmez. EditorUtility.SetDirty ile bu verinin diske yazılması gerektiğini bildirin.
3. Otomatik layout kullanın: Farklı panel boyutlarında düzgün görünmesi için EditorGUILayout ve GUILayout tercih edin. Sabit pikselli GUI.Button(new Rect(...)) kullanımı panel ölçeklendiğinde bozulur.
Özel editör araçları başta küçük bir kod yatırımı gerektirir ama projenin ilerleyen safhalarında geliştirme hızınızı ikiye, hatta üçe katlar. Kendinizin ya da ekibinizin en çok vakit kaybettiği angaryaları tespit edin ve onlar için küçük araçlar yazmaya başlayın. Veri tarafında da benzer bir düzen kurmak isterseniz ScriptableObject ile Modüler Diyalog Sistemi yazısı iyi bir sonraki adım olabilir.
Bir sonraki yazıda görüşmek üzere, iyi kodlamalar!
— Mert Kıyak
